Satsang met Mijzelve

Vraag 1: Wat is Verlicht zijn of Realisatie?

Begrippen die in het leven gebracht zijn om aan te duiden dat iemand handelt naar zijn natuurlijke staat.  Aangezien niemand afgescheiden kan zijn van deze natuurlijke staat zijn deze begrippen niets anders dan concepten waar men allerlei ideeën over heeft die niet kloppen met de werkelijkheid. 

Omdat mensen denken dat ze vergeten zijn wat hun natuurlijke staat inhoudt, roepen ze goeroes op die hen moeten vertellen dat ze altijd al in hun natuurlijke staat verkeren. Dat moet natuurlijk wel op een bepaalde manier- denkt men-  en dus worden er  meteen  nogal wat voorwaarden opgesteld aan een zogenaamde goede betrouwbare Verlichte. Omdat men vaak denkt dat deze staat bereikt moet worden zodat je dan eindelijk je vrede, geluk en bevrijding kunt ervaren, blijven veel mensen zoeken naar een goeroe die hen moet troosten in hun lijden. Er zijn goeroes die hier op inspelen, omdat troost een tijdelijke verlichting in het lijden kan bewerkstelligen. Daar is helemaal niets mis mee. De essentie van Verlicht zijn of Realisatie, is dat je je realiseert dat jij wezenlijk het lijden niet bent en dat lijden per definitie een illusie is.  Er zijn slechts weinigen die bereid zijn deze illusie te doorzien en het lijden op te geven.

Iemand die van zichzelf beweert dat hij zo verlicht is als een klontje, spreekt in principe altijd de waarheid; het is echter aan jou om te ontdekken wat zijn handelen bij jou oproept. Zo kun je altijd hupsen van de ene verlichte naar de andere verlichte zodat je ontdekt dat jijzelf je beste leermeester bent. Alles wat een ander jou doet laten ervaren, ben je in wezen zelf, omdat die ander IN jou verschijnt. Dat kan de verlichte buurman zijn, maar ook de verlichte slager, de kassiere of tante Bep.

Het hangt er dus vanaf waar jij zelf in gelooft of waar je ontvankelijk voor bent. Er zijn een aantal zeer goede sprekers op deze wereld, waarbij je oogsluitend weg kunt zwijmelen omdat jij toelaat dat zij met hun woorden jouw natuurlijke staat kunnen raken. Maar wees gewaarschuwd: de persoon die op dat moment naast jou zit, of een voorbijkomende zwerver, een muzikant of een klagende schoonmoeder kan dit ook. Jij bent altijd verlicht, maar realiseer jij je dat ook?

Vraag 2: Anne, ben jij verlicht ?

Mijn hart is VOL van...

De aard van Anne is wat weerbarstig, wat koppig, wat sjacherijnig. De aard van Anne is introvert, vertoont soms sterke stemmingswisselingen en haar brein zuigt soms teveel zintuigelijke informatie op waardoor de verwerking wat langer duurt en soms crashed. Trekken we daar ons iets van aan? Nee, absoluut niet.

De vraag of ik, Anne, verlicht (of gerealiseerd) ben is een foute vraag. Verlichting is niets anders dan een concept, een beeld waarbij je je graag wilt voorstellen dat je dan het ultieme geluk bereikt hebt. Verlichting bestaat niet, tenzij je begrijpt dat jij en je wereld verschijnen in verlichting en dat dus alles verlicht is.

Ik kom op het internet veel informatie tegen over de Advaita Vedanta. Je hoeft maar te klikken op ‘satsang agenda’ en zo’n dertig mensen bieden zich aan om met jou in stilte samen te zijn, of te spreken over het grote mysterie rondom ons bestaan. Als je zoekende bent kan ik je aanraden om deze satsangs te bezoeken; misschien word je geraakt en brengt het je inzicht.

De ervaringen in mijn leven zijn interessant om mijn identiteit te benadrukken, maar eigenlijk gaat het daar niet om. Het gaat er om wat ik werkelijk ben- en dat is juist niet die identiteit waaraan een verleden en een persoonlijkheid met een heel gedoe lijkt te kleven. Dat wat ik werkelijk ben is waar mijn hart vol van is: het Onuitsprekelijke. Noem het God, noem het Bewustzijn, noem het wat je wil, maar het is te groots en niet te bevatten of te begrijpen. Ik ben geheel overtuigd, ik weet waar ik het over heb, al kan ik paradoxaal genoeg juist niets weten. Deze onwetendheid is pure helderheid.

De vraag of ik met een echte Verlichte te maken heb, heb ik mijzelf nooit gesteld, omdat iedereen per definitie verlicht ( in zijn natuurlijke staat) is.

Maar soms liet ik me meeslepen door twijfel en vroeg ik me af hoe het nou zit met het persoonlijke leven van iemand waarvan men zegt dat die Verlicht is. Eet en drinkt hij nog? Poetst hij zijn tanden? Waarom rookt hij? Heeft hij voorkeuren? En belangrijker: zou hij mij aantrekkelijk vinden? Vindt hij mij bijzonder?

Het antwoord is dat deze vragen eigenlijk steeds meer van hetzelfde zijn: het in stand houden van het ego.. Het in stand houden van de bron van het lijden. Iemand die jij verlicht verklaart leeft niet anders dan een ‘gewoon’ mens. Een leermeester zal in het algemeen niet ingaan op vragen over zijn persoonlijke leven, omdat het inzetten van de persoonlijkheid misleidend werkt. 

Iemand die ziet dat jij en ik dezelfden zijn zal dus geen behoefte voelen om in te gaan op persoonlijke vragen. Het gedroomde verleden en je zelfbedachte identiteit vervaagt, en de hele zoektocht is nooit gedaan. De vraag hoe iemand tot realisatie is gekomen blijkt dan ook geheel irrelevant, omdat gezien wordt dat er geen pad is. Je bent altijd al daar waar je bent.

Als je op zoek gaat naar je ware identiteit zul je eerst je ‘ik’ moeten vinden. Alleen als je écht zoekt, zul je ontdekken dat je geen ik zult vinden, omdat er geen ik bestaat. Je zult je hoogstens bewust worden van een ‘ik’ dat een ‘ik’ waarneemt, maar dan opnieuw is daar dan weer een ‘ik’die die laatste ‘ik’waarneemt. Zo kun je doorgaan tot in het oneindige, omdat er geen laatste ‘ik’ is !

Dan kun je je gaan afvragen wie er dan wel is? Sommigen zeggen: God. Anderen zeggen: Niemand. 

Als je een goeroe vraagt of hij verlicht is zou hij het volgende mysterieuze antwoord kunnen geven: “Er is Niemand om verlicht te zijn.”

Vraag 3: Welk pad moet ik dan bewandelen om tot bevrijding te komen?

 De bevrijding zit hem in het gegeven dat je je zoektocht met daarin je persoonlijkheid en al je ervaringen  in zijn totaliteit onder ogen ziet en durft te aanvaarden. In deze aanvaarding zit de overgave en de ontspanning. Ontkenning van je persoonlijkheid kan voor psychiatrische patiënten levensgevaarlijk zijn. Een psychiatrische patiënt moet zichzelf goed kennen om te weten wat hem angstig maakt. Dissociatie kan angst oproepen omdat alles waar je je aan vastklampte onder je voeten vandaan gehaald wordt. Voor je het weet spring je verlicht van een flat terwijl je wanhopig roept: “Ik ben zo verdomd verlicht!”  Dat je de persoon en je lichaam niet werkelijk bent kan alleen begrepen worden als je je totaal bewust bent van wat er  in je leeft aan gevoelens en emoties.

Toch is de ervaring van ‘bevrijding’ niet de Ware Bevrijding. ‘Bevrijding’ is net als verlichting een concept die bereikt zou moeten worden. Maar ervaringen komen en gaan en concepten zijn gebaseerd op het geloof er in.

Ware bevrijding ligt in het zien van ervaringen en concepten. En dit zien van het zien is ‘de realisatie waar geen ervaringen zijn.’ In die zin heeft Ware Bevrijding niets te maken met vrede, geluk of welk hoop- en troostgevend begrip dan ook.

 Er kan dus geen enkel pad bewandeld worden naar vrijheid, omdat de paden illusionair zijn en vrijheid een nieuw concept is waaraan je je vast wilt klampen.

Ware bevrijding ligt in De Openheid.  Openheid, dat is waar het om draait,  de hoogst mogelijke ‘winst’ die er te behalen valt. Jezelf open maken, volledig open stellen voor alle mogelijk gevolgde verhalen, maakt dat je ervaart dat er geen doener is, dat er geen wil is. En tóch staat de hele wereld tot je beschikking. Dit is de ultieme bevrijding. 

 Maar hoe doe je dat, jezelf openmaken? Is daarin iets te willen?

Je zou zeggen dat, als je denkt dat je bevrijding gezien hebt, of een keer ervaren hebt, dat je er dan bent. Dit is het grote misverstand ( want je was er al), en ook het grote misverstand dat rondom goeroes hangt: denken dat zij het hebben  gezien, zij zijn verlicht, of zij zijn gerealiseerd. Jezelf openen is ook niet iets wat je kunt doen. Jezelf openen is een spontaan proces dat vanzelf gebeurt als je je bewust wordt van jouw innerlijke wereld, welke gelijk is aan de uiterlijke.

 Ik heb lang gestreden tegen het feit dat goeroes beweren dat de persoon gewoon zijn voorkeuren blijft behouden na ‘realisatie’.  Ik vond dat, als je werkelijk gezien hebt dat jij de wereld zelf bent, dat dat onherroepelijk impact heeft op je dagelijkse functioneren. Het is niet een kwestie van ‘een beetje mediteren, beetje aandacht geven aan, en het leven gaat nu vrolijk verder’, nee, als je gezien hebt wie je werkelijk bent, dan moet dat de persoonlijkheid veranderen. Dus eigenlijk krijg je dan vanzelf een aureool om je heen, of de mensen zijn graag rondom jou want je straalt rust uit. Laat ik dan toch een helder standpunt innemen: dit is niet waar. Waarom niet?

Elk mens ontvangt wat hij wenst te ontvangen.  Zoek je naar een persoon die jou rust moet geven, dan zul je die vinden op jouw voorwaarden.  Hoop je op een goeroe met een charismatisch aureool: je zult aan je trekken komen.  Het is jouw wereld. Alles wat in jou leeft, waar jouw aandacht (stuurloos) naar toe trekt, dat ben jij.

 Dit is de openheid die ik wil geven:  er bestaan ongelukkige verlichten, er bestaan agressieve verlichten, er bestaan sjacherijnige verlichten, er bestaan gestoorde verlichten, er bestaan vreedzame verlichten. Dat laatste zal je het meest aanspreken, want dat is waar je naar zoekt: vrede.

Deze vrede is echter een ervaring, een ervaring die je kunt trainen door veel te mediteren.  Of misschien heb je het geluk dat je probleemloos bent opgegroeid in combinatie met een rustig karakter zodat je van jezelf behoorlijk vreedzaam ingesteld bent. Of je bent druk bezig bepaalde onrustige facetten uit je leven te ontkennen .  De openheid ligt hierin dat je gaat kijken naar je oordelen over agressiviteit, ongeluk, sjacherijnigheid, gestoordheid , vredigheid.  De waarheid ligt in het feit dat alles wat je oordeelt een conditionering is, meestal gebaseerd op angst en onwetendheid. De waarheid is dat de conditionering zo sterk is dat je identiteit hierop gebaseerd is.

Een geconditioneerde identiteit is eigenlijk vrij natuurlijk.  Daarom kun je hierin niet zoveel doen en blijft een gedeprimeerde gestoorde verlichte gewoon zichzelf.  Net zoals de rustige, niet opvallende, vriendelijke verlichte. ( Die ook zijn onaangename trekjes zal hebben, maar dat wil je niet zien. )Het je realiseren van deze conditionering is een fluitje van een cent.  Iedereen weet het al. 'Weten' is vrij natuurlijk, en conditionering ook. De natuurlijke staat bén je, wat je er ook van maakt.  Nou, is dat geen opluchting?

Ik zou de lezer graag mee willen nemen naar 'de veilige thuishaven'. Daar is al het zoeken op gebaseerd, en vindt elke religie zijn oorsprong.

Een zoeker wil lezen over troost, hij wil een duidelijke gebruiksaanwijzing, en hij wil liefst van een ander graag horen wie hij zelf is. Het zal hem niet bevallen als blijkt dat een verhaal nergens op uitkomt. Een verhaal moet goed aflopen. Dit is een conditionering waar je je bewust van kan worden, als je iets niet bevalt.

 Er zijn goeroes die beweren dat 'verlichte geesten' vrij zijn van bezorgdheid, omdat zij dan verkeren in een bepaalde toestand die dit automatisch bewerkstelligt. Dit is alleen waar (voor jou) als je denkt dat je naar een absolute uitweg zoekt voor al je problematiek. Besef dan dat het doel 'vrij van bezorgdheid' opnieuw een concept is dat je voor wordt gehouden, en dat jouw zoeken daarnaar, plaatsvindt binnen dit concept. Zoiets als bezorgdheid verdwijnt niet, hoogstens wordt het gezien als een verschijnsel dat komt en gaat, zonder dat als identiteit aan te nemen.

Ook de 'verlichte geesten' sterven aan longkanker, hartaanvallen, ouderdom en andere kwalen die in deze collectieve droom lijken plaats te vinden.

Pas op voor de tegenstelling weten/ nietweten. Niemand weet méér dan je zelf weet. Je hoeft je alleen maar voor jezelf open te stellen: 'wie ben ik' ?

Vraag 4: Is het nodig een stabiele persoonlijkheid te hebben om tot 'verlichting' te komen?

 De vraag of het nodig is om een stabiele persoonlijkheid te hebben om jezelf te kunnen onderzoeken en zo tot de diepste kern te kunnen komen, is eigenlijk niet relevant. Elke dwangmatige idioot, elke tot in den treurende psychotherapeutische zoeker voelt wezenlijk aan waar het in zijn leven om draait. Ik kan mij nog goed herinneren dat ik haarscherp wist dat de zoektocht naar die ene ultieme waarheid niet kon aanvangen voordat ik mijn persoonlijk leed uitgeleefd had. Ik lag op mijn bed naar het plafond te staren en baalde ervan dat ik niet in staat was me toe te leggen om eens een reis naar Engeland te maken en te luisteren naar de woorden van Krishnamurti. Ik moest een andere weg bewandelen en ik kon er niks aan doen: de psychische pijn die door mijn lichaam gierde schreeuwde om aandacht. En die zou het krijgen ook.(Daar kon ik ook al niks aan doen.)

Het idee dat er een zekere rijpheid aanwezig zou moeten zijn voordat men de weg naar het zelf zou kunnen bewandelen is een aardigheidje om het concept van één of ander te bereiken doel in stand te houden. Met andere woorden: om het lijden in stand houden. Ik beweer hier: er is géén weg, er is geen rijpheid.

Natuurlijk kan ik bovenstaand betoog onmiddellijk van de tafel vegen omdat ik beter kan zwijgen. In ieder geval was het in mijn geval nodig de persoonlijkheid, bron van al het lijden, eerst te leren kennen, in al zijn facetten. En dat is een ongelofelijke klus voor me geweest... en die klus zal nooit geklaard zal zijn. Want dit is het leven, de reis, de bevrijding: de klus zélf en de aanvaarding ervan. De totale overgave is de triomf van het leven, ook al was dat leven vol pijn en ongeluk.

 

Anne Vogy