Incest



INCEST

Dit hoofdstuk behandel ik voornamelijk vanuit je geloof in je identiteit. Omdat incest een vorm van kindermishandeling is. Zwaarbeschadigde kinderen zijn meestal levenslang op zoek naar hun identiteit en ervaringen van heelheid. Dit zoeken naar heelheid is in principe gelijk aan de zoektocht naar Het Zelf.

Geloof in je identiteit is hierbij zowel de ingang als de uitgang.

Ik was zijn prinsesje...

Nelly, een Frans meisje, schreef op 16-jarige leeftijd een boek over haar ervaringen rondom incest. Ze doet dit op een heel directe en open wijze. Ze beschrijft in haar verhaal precies hoe de verhoudingen binnen het gezin lagen en hoe het kon gebeuren dat haar vader haar op subtiele wijze steeds intiemer benaderde, tot hij haar uiteindelijk toen zij 12 jaar was een aantal keer penetreerde.

Zij beschrijft helder hoe emoties als schuldgevoel, angst, liefde, loyaliteit en woede elkaar afwisselen, waarbij zij laat zien hoe moeilijk het is voor een kind om te SPREKEN over het onrecht wat het aangedaan wordt. Uiteindelijk neemt zij een lerares in vertrouwen en haar vader wordt van de één op de andere dag opgepakt.  Er volgt een rechtszaak en haar vader gaat de gevangenis in. Toch is er een hoop onbegrip en ongeloof bij de bewoners van het dorp waar zij opgroeide. In haar boek beschrijft ze de mening van mensen die vinden dat een 12-jarig kind in staat had moeten zijn haar vader te stoppen met zijn gedrag, en omdat zij dat niet gedaan had was zij zelf de verleidster geweest. Zij veroordelen Nelly omdat zij nietk unnen geloven dat zo’n vriendelijke aardige man zich vergrepen heeft aan zijn dochter, die toch al twaalf jaar was en wist wat er gebeurde en er niet over sprak.

Nelly heeft uiteindelijk dit boek kunnen schrijven omdat zij benaderd is door een Franse journalist die van het proces gehoord had. Daardoor is zij in een tvprogramma geïnterviewd en zijn ook de mensen geïnterviewd die geloofden dat het haar eigen schuld was dat haar vader incest met haar pleegde. Voor Nelly is het programma zeer helend geweest omdat zij erkend werd als slachtoffer, ondanks het feit dat er ook mensen waren die spottend riepen dat ze alleen maar op tv wilde komen en dat er nu vast wel plotseling meer mensen waren die aan ‘incest leden’, zodat die ook lekker op tv kwamen.

 

Achter het kind staan

Het verhaal geeft goed weer hoe moeilijk de problematiek rondom dit thema is. Het algemene ongeloof, de schuldgevoelens, leugens en het willen bagatelliseren heeft alles te maken met onbegrip en onwetendheid. Daarnaast lopen er een hoop mensen rond die verslaafd zijn aan sex en opgewonden raken bij alles wat verboden is. (Googel maar op ‘incest’ en meteen melden  er zich sexwebsites.)

Het is belangrijk te beseffen dat een kind altijd in het nadeel van de volwassene is, ook al het is al (bijna) volwassen. Het natuurlijke loyaliteitsgevoel zal steeds de kop op steken, ook al sta je in je volste recht je ouders het één en ander kwalijk te nemen.  Een mens is niets anders dan een biologisch geconditioneerd product. Dat een kind in eerste instantie van zijn ouders (of verzorgers) houdt is een biologisch gegeven, het is er immers totaal afhankelijk van. Als er geen volwaardige rijping plaatsvindt naar volwassenheid blijft het kind altijd in die afhankelijkheid zitten en blijft het zoeken naar relaties die deze afhankelijkheid tegemoet komen. Eigenlijk blijf je je dan altijd eenzaam voelen, omdat je nooit in een gelijkwaardige volwassen relatie kunt vinden wat je zoekt. 

Het is heel simpel: een jong kind doet niets anders dan imiteren en zal op volwassen leeftijd onbewust het gedrag van zijn opvoeders nadoen. De kans is vrij groot dat het slachtoffer zal gaan herhalen wat hemzelf is overkomen, tenzij er een zekere (emotionele) bewustwording heeft plaatsgevonden van de positie waarin het slachtoffer verkeerde, waarin het gevoel van eigenwaarde nog niet helemaal vernietigd is en de grip op neurotisch dwanggedrag nog niet verloren.

Een goed uitgangspunt is de stelling van schrijfster/ psychiater Alice Miller dat een liefdevolle  naaste (familie, vriend, therapeut) compleet achter het slachtoffer moet gaan staan om het te steunen.  In het belang van het slachtoffer moet er iemand zijn die het helpt om tégen de ouders te zijn, dus iemand die voor het kind op komt.  Het kind in het slachtoffer moet ervaren (opnieuw geconditioneerd worden) dat er ‘subouders ‘ zijn (dit zijn de naasten  die dus achter hem gaan staan en hem totaal steunen)  die zich wél om het welzijn van het kind bekommeren. Een liefdevolle persoonlijke relatie, ( persoonlijk mededogen), is onmisbaar in het verwerken van zo’n gecompliceerd trauma als incest of kindermishandeling. Belangrijk is te beseffen dat slachtoffers van incest uitermate gevoelig zijn voor signalen. Als een hulpverlener niet werkelijk meent wat hij zegt zal een slachtoffer dit haarscherp aanvoelen.   Een langdurig maar onpersoonlijk therapeutisch contact, waarbij de therapeut zich niet wezenlijk kan scharen achter het kind in het slachtoffer zet dan ook weinig zoden aan de dijk. 

Het slachtoffer moet dus het gevoel krijgen dat er mensen zijn die zich werkelijk bekommeren om hen; het  is een eerste voorwaarde om zichzelf weer te kunnen liefhebben.  Een kind heeft zichzelf vanuit de natuurlijke staat onvoorwaardelijk lief en het contact met deze liefde kan hersteld worden. Al is het trauma nog zo ernstig: bewustwording, begrip en acceptatie maken het contact met de natuurlijke staat mogelijk.

Bewustwording

 Het punt is dus dat een slachtoffer zich hiervan bewust moet gaan worden: het moet zich bewustworden van zijn trauma en zijn loyaliteit naar zijn ouders. Het moet zich bewust worden van zijn natuurlijke zelfliefde en dat deze liefde altijd onvoorwaardelijk is. Deze bewustwording leidt tot begrip en vergeving van zichzelf en mogelijk tot vergeving naar de dader toe, al is dat laatste niet noodzakelijk omdat ook de woede er mag zijn tot het uitgeraasd is. (Vergeving is een emotie die meestal verkeerd begrepen wordt. Vergeving vindt meestal plaats in de zin van: “het doet me niks meer, het raakt me niet meer”. Of: “Het is toch mijn vader, ze blijft hoe dan ook mijn moeder...”Dit is nep-vergeven.  Echt vergeven vindt plaats in emotioneel begrip. In eerste plaats voor jezelf als slachtoffer. Pas daarna kun je zien dat daders ook slachtoffers zijn van hun verslavingen en geconditioneerde onwetendheid. )

Maar hoe dóe je dat, die bewustwording? Slachtoffers van incest kunnen in eerste instantie hun ervaringen langdurig ontkennen omdat zij de schade die zij ervan ondervonden hebben niet kunnen verdragen. Zij kunnen niet spreken over de traumatische ervaringen omdat zij te  verward en te geschokt zijn. Deze ontkenning is niet verkeerd, het is een goede overlevingstrategie die volgehouden wordt tot het slachtoffer rustig genoeg is om onder ogen te zien wat hem overkomen is. Dit kan zijn naar aanleiding van een simpel gebaar, een tvprogramma, een boek, een paar woorden. Bewustwording is AANDACHT.

Ieder mens mag er op vertrouwen dat  het zichzelf toelaat wat het aan kan.  Als traumatische herinneringen te ernstig zijn, vindt het lichaam heus wel een natuurlijke manier om te overleven. Je hoeft dus nooit bang te zijn voor je angst. Als een slachtoffer er klaar voor is dan kan het die aandacht gaan geven aan datgene wat nodig blijkt.

Je aandacht die gaat naar je traumatische ervaring is  van groot belang. Het wil begrepen en opgelost worden. Soms kan dat niet, dan is het onder ogen zien en aanvaarden van de ervaring de enige uitgang. Ervaringen komen en gaan en tasten in die zin nooit de natuurlijke staat aan. (Met aanvaarden van de ervaring bedoel ik niet het aanvaarden van onrecht; ik bedoel bewustwording van het onrecht en accepteren dat jou dit is aangedaan zodat je het kunt gaan verwerken. Incestslachtoffers kunnen zelf vaak niet geloven dat hen dit overkomen is. Een wezenlijk basisvertrouwen is geschonden en daarmee de ervaring van recht op bestaan. Als je voortdurend worstelt met schuld- en minderwaardigheidsgevoelens raakt je denken daaraan verslaafd en zal je hele lichaam gericht zijn op zelfvernietiging. Met aanvaarden van je traumatische ervaring – het emotioneel onder ogen zien- kun je zien dat de ervaring zelf niets met jouw  WARE ZELF te maken heeft. Jouw ware zelf is slechts de GETUIGE van de traumatische ervaringen en bovendien getuige van alle emoties en gedachten die dat losgemaakt heeft. Dat laatste is belangrijk te begrijpen, omdat, mocht je suicidaal zijn, je moet zien dat achter het verlangen naar de dood zich iets belangrijkers bevindt: je WARE ZELF, de onveranderlijke getuige waarin dit alles afspeelt. Onveranderlijk en ongeschonden. (Over zelfmoord: zie betreffende categorie)

Het is dus geen kwestie van iets DOEN, het is een kwestie van AANDACHT. Hoe meer aandacht voor wat jou wezenlijk pijn doet,hoe bewuster je leeft en hoe opener je wereld wordt.

Stel je niet in op wat je dénkt wat anderen van je verwachten, stel je in op je openheid, je ware spontaniteit. Kom dan tot spreken en laat je opvangen als je spreekt over je sterk traumatische ervaringen.

Loyaliteitsconflict

(Een loyaliteitsconflict is een innerlijk conflict waarbij je als kind je ernstig gekwetst voelt, maar je niet in staat bent om je ouders dit kwalijk te nemen. Je voelt een diepe verbondenheid met je ouders en hunkert naar hun liefde omdat je je nog altijd afhankelijk voelt. Een loyaliteitsconflict kan verwerking ernstig in de weg staan. Het kind in je  moet de stap durven nemen je woede naar je ouders onder ogen te zien zonder ‘ja maar...’  en je moet hierin gesteund worden. Pas als dat gedaan is kunnen emoties in normale proporties gezien worden en je verdriet wat achter je onverwerkte woede zit, verwerkt worden.)

Het verhaal van het Franse meisje Nelly laat zien hoe van de één op de andere dag haar vader door de politie gearresteerd wordt. Het kind wordt uit huis gehaald en in een opvanghuis gezet, totaal onvoorbereid. Nelly beschrijft hoe zij eerst niet begreep om welke reden haar vader opgepakt werd en hoe vreselijk zij het vond om haar vader, van wie zij toch ook erg veel hield, geboeid afgevoerd te zienworden.  Haar vader komt na vier dagen vrij en keert terug naar het dorp waar hij woont bij zijn ouders tot het proces. Nelly mag het opvangtehuis niet verlaten. Haar moeder, die van dit alles niets wist komt haar daar bezoeken. Nelly beschrijft dat zij er moeite mee heeft dat haar vader wel vrij rond loopt, maar dat zij niet naar huis mag. In die tijd gaat het dan ook heel slecht met haar. Gelukkig wordt de relatie met haar moeder langzaam hersteld en uiteindelijk mag ze terug naar haar moeder en haar broertje en zusje. Haar moeder heeft in die tijd geen aangifte gedaan omdat Nelly in een loyaliteitsconflict zat. Achteraf betreurt haar moeder dit, want het blijkt dat vader  tijdens het proces zich verdedigt op grond van verwijten naar zijn afwezige vrouw en een gevaarlijke verleidster als dochter. Sterk is ook het voorval waarin Nelly haar vader per ongeluk ontmoet ( in afwachting van het proces liep hij immers vrij rond) en waarbij zij hem moet omhelzen omdat haar grootouders ( de ouders van de vader) hier op staan. Haar grootouders merken dat hun zoon onder het hele gebeuren sterk lijdt en dat hij zijn dochter vreselijk mist. Nelly laat de omhelzing gelaten toe, tenslotte staat haar hele familie er bij. Deze gebeurtenis laat zien hoe moeilijk en gecompliceerd het is om binnen een familie incest te verwerken.  Nelly voelt zich diep vernederd en haar angst en woede neemt alleen maar toe. In die periode doet zij drie keer een poging tot zelfmoord.

Nelly is niet het enige slachtoffer. Haar broer en zus zijn in één klap hun vader kwijt en het taboe rondom incest maakt dat zij niet kunnen begrijpen wat er nu precies gespeeld heeft tussen hun vader en hun oudste zus.  Het gezin verhuist maar is niet gelukkig.  De ouders van haar vader vangen hun zoon op. Later vertelt Nelly’s oma dat hij zelf ook ooit misbruikt is geweest toen hij vijf jaar was. Oma kan maar niet begrijpen waarom Nelly haar niet verteld heeft toen haar vader begon met de eerste ongewenste intimiteiten ( tongzoenen). Daarom legt oma ook de verantwoordelijkheid bij Nelly. Er komt weinig hulp en begeleiding van buitenaf. De ervaringen die opgeschreven zijn door Nelly dragen bij tot bezinning. Het hele gebeuren speelde zich af in de jaren 90 van de vorige eeuw, en nu, zo’n vijftien jaar later, zal niet meteen de vader uit huis gehaald worden, mede door de gecompliceerde loyaliteitsconflicten die zich onherroepelijk afspelen.

Al krijgt haar vader vijf jaar gevangenisstraf, Nelly voelt zich niet erkend en begrepen. Uiteindelijk wint in hetloyalilteitsconflict angst en woede het van de onvoorwaardelijke kindliefde en kiest zij ervoor om van zich te laten horen in het tvprogramma waar zij voor gevraagd was.  De kwestie wordt daar van alle kanten belicht en na afloop durft Nelly zonder schaamte en frustratie terug te keren naar haar dorp.

Ik was zijn prinsesje – Nelly ( uitgeverij Bosch & Keuning)

Mail uit ‘De kleuren van Zijn’

Een slachtoffer van incest treedt buiten zichzelf. Depersonalisatie heet dat dan. Shocktoestand is ook een mooi woord voor het één en ander. Waar is het bewustzijn in deze?

== Als je uit het ongedefinieerde in een mensje komt dat het lichaam denkt te zijn, dan zijn de zeer traumatische ervaringen die sommigen van ons ondergaan, soms een reden om te vluchten naar die staat van ondefinieerbaar zijn, die ze depersonalisatie noemen. Dus het slachtoffer vindt zonder hoe en waarom die bron en veilige haven die haar beschermt tegen het gevoel ‘ik maak dit mee’ en kijkt vaak vanuit daar naar die enge vader die de daden verricht op haar lichaam daar in dat bed. Omdat dit derde persoon maken (dit tot object maken van de pijnlijke persoon) niet goed begrepen wordt, wordt het niet gebruikt in het dagelijks leven waarin je altijd zo naar ‘de jantjes‘ zou kunnen kijken en zo niet meer het dader / slachtoffergevoel als ‘ik onderga het’ beleeft.

Meneer, ik kende een incestslachtoffer uit een kliniek.

Zij vindt ondanks haar ervaringen nu rust in God.

Hoe plaatst u als alwetende deze mens en God?

Is God een visualisatie? Is God van degene die gelooft?

== De golven vallen vroeg of laat terug in het water. Soms gebeurt het door een trauma, soms door schoonheid of welk ander gebeuren dan ook. Als de golf tijdens het leven al ziet dat hij voor 100% uit water bestaat, kan hij zien dat de andere golven ook uit die 100% zijn bestaan. En kun je zo de haat en teleurstelling zien wegsmelten in het water-zijn.

Anne Vogy