Denken over denken

 Ik denk dát ik besta, weetje. 

Dat is een hele rare kwestie: nadenken over denken. Kan denken eigenlijk wel over zichzelf denken? Jazeker, dat kan het denken uitermate goed...

Zelfonderzoek

Ik zal mijn eigen denken eens goed observeren ( denk ik dan). Dat begint meteen al lastig, want behoort 'observeren' ook niet tot het denken?

Gisteravond lag ik eraan te denken wat voor een stukjes ik zou kunnen schrijven over de link tussen het Christendom en de Advaita Vedanta. Terwijl ik daarover nadacht, betrapte ik mezelf erop dat ik dacht alsof ik aan het schrijven was ( achter de pc).Dat wil zeggen: ik dacht in hele zinnen, in het tempo waarin ik dit typ. Eigenlijk denk ik nooit op die manier. Daarom werd ik me bewust van de tegenstelling. Ik denk nooit in hele zinnen; ik denk in flarden. Een woordje hier, een halve zin daar, in combinatie met beelden, waarin in hoog tempo geassocieerd wordt. En hoe weet ik dat? In het begin omdat ik me het na een fractie van  een seconde herinner. Ik herinner dan ook mijn zintuiglijke reacties: ik hoor iets, ik voel iets, ik zie iets en mijn hersenen registreren dat en registreren ook nog eens de opkomende woorden en beelden. Dat lijkt heel ingewikkeld, zo'n analyse. Misschien klopt het allemaal niet. Tenslotte zit ik nu te denken over het denken en dat blijft  tot in het eindeloze zich suf denken. De meeste mensen halen hun schouders hiervoor op. De inhoud van het denken is dan interessanter dan het fenomeen 'denken' op zich. Want dat is natuurlijk de belangrijkste functie van denken: ergens toe komen. Maar dénken over denken gaat eigenlijk ook alleen maar over de inhoud, vergis je niet. (het denken zelf is de inhoud, en daar denk je dan weer overna, dus dat is dan ook weer de inhoud.)

Het kijken naar denken is een leuke bezigheid, ik kan het iedereen aanraden.

Het fenomeen Stilte

Het grappige is, als ik me concentreer op de bewustwording van mijn denken (dus kijken naar denken, zonder daar weer over na te denken - denk je dan) dat ik dan denk dat het dan steeds stiller wordt. Ik zou nu met volle overtuiging kunnen beweren dat, als je maar goed genoeg naar dat fenomeen 'denken' blijft kijken, je uiteindelijk 'valt' in Stilte. En je zou me dan absoluut geloven als ik  steeds maar blijf herhalen dat er uiteindelijk niets anders overblijft dan die Stilte. Dat is de laatste tijd nogal in de mode, die Stilte. Bepaalde goeroe's lopen er helemaal weg mee. Als je je gaat oefenen in meditatie en zo steeds sneller in die Stilte valt, wordt je geest wat rustiger. Er is daar al veel onderzoek naar gedaan, en uit deze onderzoeken blijkt dat dat inderdaad zo werkt ( denkt men dus al onderzoekend). Als je merkt dat die stilte die je dan ervaart je rust brengt, zul je aan die stilte verslaafd raken. Niet beseffend dat elke schreeuw die je uitdrukt, elke angst, elk vreugdegevoel wat je ervaart, precies hetzelfde is als die stilte waar je steeds naar zoekt!! Je bent, door te denken dat je stilte op moet zoeken om er beter van te worden, opnieuw een slaaf geworden van je verlangen naar gelukzaligheid. (Neemt niet weg dat de ervaring van gelukzaligheid weer mooi meegenomen is.) Stilte is wat je zelf bént, in welke hoedanigheid dan ook!  

De mentale scheiding tussen Stilte en het Denken dat erin lijkt te verschijnen, kan gemaakt worden als eerste stap tot bewustwording.Het is best handig als je gaat zien wat Denken nu eigenlijk precies voor jou inhoudt. Om je Denken te onderzoeken kun je een scheiding maken tussen de Denker en dát wat het Denken zonder oordeel observeert. (Dat wat zich bewust is van jouw denken.)

 Als je heel goed kijkt zul je ontdekken dat je lichaam en geest en  hun vriendjes Emotie en Gevoel, zelfbedachte concepten zijn waarmee je je voortdurend identificeert. Al deze concepten kun je ordenen onder de noemer “Denken”. Jij wordt gedacht.

Besef echter dat er in wezen geen afgescheidenheid bestaat. Jij bent zowel de Stilte, als de Ruimte tussen het denken, als het Denken zélf ! Jij wordt gedacht en jij bent Gedacht.

Misschien zul je het vaag vinden wat ik hier beweer. Je denken zal zich misschien verzetten of in conflict raken met zichzelf.  Dat komt omdat het denken zichzelf nooit om zeep zal willen brengen ! Het zal nooit van zichzelf zeggen dat het niet bestaat. Hoe meer je ziet dat 'denken' een gewilloos eigen leven leidt, hoe meer het denken in opstand komt, en je laat denken dat je iets te zeggen hebt over denken. In wezen heb je niets te zeggen over denken. Het denken denkt zichzelf.

Onderzoek niet alleen de inhoud van je denken, maar het fenomeen ‘denken’ op zich.

Anne Vogy